Na samym początkuchciałbym przeprosić za ostatni brak aktywności, który związany jest ze zmianami w życiu. Od przyszłego miesiąca postaram się zamieszczać wpisy co dwa tygodnie. Dzięki temu będę w stanie obserwować zachodzące zmiany na rynku.

Po krótkim wstępie wróćmy do naszego głównego tematu – Pracownicze Plany Kapitałowe. W bieżącym artykule postaram się odpowiedzieć na pytanie, czym właściwie jest pracowniczy plan kapitałowy, a także zobaczymy gdzie rząd ulokował pułapki umożliwiające zlikwidowanie bądź też zmianę statutu PPK.

Pracownicze Plany Kapitałowe

Pracownicze Plany Kapitałowe, w skrócie PPK, to nowy, obowiązkowy z punktu widzenia pracodawców oraz dobrowolny dla pracowników w pełni prywatny długoterminowy system gromadzenia oszczędności emerytalnych.

W skrócie, rząd postanowił stworzyć po raz kolejny III filar oszczędności. W prostym rozumieniu jest to kolejny haracz nakładany na przedsiębiorców. Z punktu widzenia pracownika system może wydawać się doskonały, ale pamiętajmy o jednym – w ostateczności to my zostaniemy obciążeni.

Pracowniczy Plan Kapitałowy – Koszty

Zajmijmy się kwestią najważniejszą – ile mnie to będzie kosztować? Na dzień dobry od „Państwa” (czyli z naszych podatków) dostaniemy składkę powitalną 250 zł. Dodatkowo „Państwo”, czyli de facto my sami będzie dopłacać 240 zł. Koszty na pracodawcy będą spoczywać od 1,5 do 2,0 procent wynagrodzenia pracownika. Natomiast na pracowniku będzie to składka rzędu od 2 do nawet 4 procent.

Przechodząc do wypłaty. Osoba zarabiająca 3500 zł brutto co miesiąc wpłaci do PPK 70 złotych i o taką wartość zarobi mniej n”a rękę”. W zamian otrzyma 50 zł od pracodawcy oraz 20 zł od państwa. Rocznie będzie to 1710 zł. Po kilkudziesięciu latach kwota może zrobić się całkiem pokaźna, ale dalej musimy pamiętać, że w 90 procentach to my pokrywamy cała składkę.

I tak po pierwsze „na rękę” otrzymujemy 70 zł mniej. Po drugie pracodawca nie będzie skłonny do podwyżki, a w niektórych przypadkach zabierze nam 50 zł. Po trzecie, prezent od państwa sponsorujemy my sami, płacący już podatki.

No i nie możemy zapomnieć o dodatkowej pracy dla pracodawcy.

PPK – Kto Zostanie Objęty

Z początkiem stycznia 2019 roku do PPK zostaną włączeni pracodawcy zatrudniający powyżej 250 osób. Pół roku później pracodawcy zatrudniający od 50 do 249 osób. Od stycznia 2020 roku małe firmy zatrudniające od 20 do 49 osób, natomiast od lipca 2020 roku – pozostali.

Pracowniczymi Planami Kapitałowymi mają zostać objęci wszyscy pracownicy, za których doprowadzane są składki ZUS.

Tak jak zapewnia ustawa, pracownik będzie mógł zrezygnować z PPK. W celu zrezygnowania z programu wystarczy złożyć odpowiednią deklarację do własnego pracodawcy. Pomysłodawcy projektu uznali, że co cztery lata będziemy musieli odnowić swoją rezygnację, więc jedna deklaracja nie wystarczy.

Alokacja Aktywów a Pracownicze Plany Kapitałowe

Ustawa o PPK ma 141 stron. Lekturą łatwą nie jest. Przechodząc do art. 40 znajdujemy alokację aktywów, która uzależniona jest od wieku uczestnika. Dla przyszłych inwestorów zostało stworzone 5 profili inwestycyjnych, które określają maksymalną alokację w akcje oraz instrumenty dłużne. Idea pomysłu jest dobra, ponieważ czym jesteśmy starsi, tym nasze portfele złożone są w większym stopniu z obligacji, czyli zmniejszamy ryzyko inwestycyjne.

Poniżej przedstawią alokację aktywów uzależnioną od daty docelowej przejścia na emeryturę

Okres Udział akcji Udział obligacji
data docelowa max. 15% min. 85%
5 lat przed datą docelową 10-30% 70-90%
10 lat przed datą docelową 25-50% 50-75%
20 lat przed datą docelową 40-70% 30-60%
więcej niż 20 lat przed datą docelową 60-80% 20-40%

Nawiązując do ustawy będziemy mieli do czynienia z funduszami zdefiniowanej daty. Osoba, która ukończyła studia, mająca 25 lat będzie miała więcej niż 20 lat do emerytury. Fundusz takiej osoby będzie mógł przez kilkanaście następnych lat lokować do 80 proc. kapitału w akcje, a minimalnie 60 proc. Czym bliżej emerytury, tym coraz więcej aktywów będzie znajdowało się w obligacjach.

Od tej strony alokacja aktywów bardzo mi się spodobała. Jest przejrzysta. Oprócz tego w artkule 45 ustawodawca pozwala uczestnikom funduszy na przeniesienie aktywów do innego typu funduszu. Osoba będąca 5 lat przez emeryturą będzie mogła posiadać aktywa takie same, jak osoby mające 20 lat do emerytury.

Dywersyfikacja Portfela – PPK

I tutaj niestety po raz kolejny wpadamy na minę, PPK przypomina OFE. Z łatwością możemy powiedzieć, że wkładamy wszystkie jajka do jednego koszyka i liczymy na dobrą koniunkturę gospodarczą w Polsce. Według ustawy maksymalnie 30 proc. aktywów można ulokować w innej walucie niż Polski Złoty. Jest to tożsame z tym, że minimum 70 proc. kapitału musi zostać ulokowane w Polsce! Ktoś tu chyba nic nie wie o dywersyfikacji…

W tym miejscu wychodzi hipokryzja ustawodawcy, który nie miał na celu dobra emerytów, ale swoje. Dlaczego? Zauważmy, że 70 proc. oszczędności, czyli praktycznie ¾ zgromadzonych środków mamy ulokowane w Polsce, która jest krajem rozwijającym się i mniej pewnym niż rozwinięte.

Oprócz tego w Polsce pracujemy, posiadamy mieszkanie, wychowujemy dzieci. Stawiamy wszystko na jedną kartę. Co będzie kiedy się zmieni koniunktura? Stracimy pracę oraz oszczędności?

W ramach części dłużnej fundusz posiada następującą alokację aktywów:

  1. nie mniej niż 70% wartości aktywów w: papiery wartościowe emitowane, poręczone lub gwarantowane przez Skarb Państwa, Narodowy Bank Polski, jednostkę samorządu terytorialnego lub przez centralne władze publiczne lub bank centralny państwa członkowskiego, Europejski Bank Centralny, Unię Europejską lub Europejski Bank Inwestycyjny.
  2. nie więcej niż 30% wartości aktywów w inne niż wymienione w punkcie 1 instrumenty finansowe.

Limity w części akcyjnej

Limity inwestycyjne w części akcyjnej
WIG20 min. 40%
mWIG40 max. 20%
Pozostałe spółki z GPW max. 10%
Spółki zagraniczne min. 20%

Alokacja wygląda bardzo interesująco. W części akcyjnej minimum 40 proc. aktywów ma zostać zainwestowane w spółki wchodzące w indeksu WIG 20. W ramach przypomnienia indeks WIG 20 mógłby zostać nazwany indeksem państwowym i nic by to nie zmieniło. Spółki z mWIG 40 mogą stanowić tylko 20 proc. aktywów. Cała reszta 10 procent.

Ale… na tym nie koniec. Prawo jest prawem, rządzący rządzącymi. Pomyśleli zawczasu i w artykule 37 – Pracownicze Plany Kapitałowe ustawa – w punkcie 18 zawarto następujący zapis:

Minister właściwy do spraw instytucji finansowych może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób i ograniczenia dokonywania inwestycji, o których mowa w ust. 1, w tym może ustalić w innej wysokości określone w ust. 6–17 limity dokonywania inwestycji, w celu zapewnienia bezpieczeństwa zainwestowanych środków oraz w celu zapobieżenia nadmiernemu obciążaniu funduszu zdefiniowanej daty,”.

W skrócie, napisaliśmy coś, co możemy zmienić, ale i tak nic nam nie zrobicie. Być może za kilka lat pod osłoną mediów rząd zmieni PPK w finansowanie własnego długu…

Przykładowy Portfel PPK

Zastanówmy się, jak będzie wyglądała dywersyfikacja portfela osoby, która może mieć fundusz składający się z 50 proc. alokacji w akcjach oraz 50 proc. w instrumentach dłużnych. W przykładzie chodzi tylko o koncentrację kapitału w jednym podmiocie.

Z portfela 10000 złoty, 5000 może zostać zainwestowane w akcje. Z czego 40 proc. portfela akcji zostanie zainwestowane w WIG 20, czyli razem 20 procent całego kapitału portfela będziemy posiadali w jednym indeksie. Indeks WIG 20 w 74 proc. składa się ze spółek państwowych, czyli 14.8 proc. aktywów portfela znajduje się w rękach jednego emitenta.

W portfelu dłużnym sytuacja będzie wyglądała jeszcze gorzej. 70% zostanie zainwestowane w papiery, którym poręczycielem będzie de facto rząd polski, czyli podatnicy. Idąc dalej, zgodnie z ustawą, 35% z hipotetycznego portfela zostanie zainwestowane w polski dług. Razem ekspozycja na polski rząd będzie wynosiła 50 procent, czyli nie ma mowy o żadnej dywersyfikacji.

Był to przykład najbardziej optymalny, ponieważ czym uczestnik funduszu będzie starszy, tym będzie posiadał większą ekspozycję na państwo.

Pracownicze Plany Kapitałowe – Wypłaty

Zgodnie z artykułem 105 możemy wypłacić zgromadzony kapitał wcześniej. W takim przypadku odzyskamy 100% wpłaconego kapitału przez nas oraz 70% kapitału wpłaconego prze pracodawcę. Teoretycznie sprawa wygląda dobrze, ale pamiętajmy, że jest to jedynie artykuł. Artykuły są po to, aby je zmieniać – każda większość sejmowa zrobi to bez problemu. Nagle może okazać się, że i owszem możecie wypłacić kapitał, ale z 90 proc. podatkiem. I o to czar prysł.

Normalnym trybem cały kapitał wypłacimy w 120 ratach po osiągnięciu wieku emerytalnego. Oprócz tego ustawodawca dopuszcza niektóre wyjątki np. „pożyczka” zgromadzonego kapitału na wkład własny mieszkania lub też wypłata 25% oszczędności w razie poważnej choroby.

Opłaty za Zarządzanie

Według ostatnich informacji opłata za zarządzanie będzie wynosiła maksymalnie 0,6 procent. Koszty bardzo niskie i zadawalające. Fundusze będą wolały inwestować pasywnie niż aktywnie.

PPK – Podsumowanie

Sama idea pomysłu PPK jest dobra, natomiast jego wykonanie do złudzenia przypomina OFE. Teoretycznie PPK jest prywatnym systemem oszczędzania, ale wiem jedno. OFE zostało rozebrane w 4 dni, więc zmiana ustawy w trybie natychmiastowym nie jest problemem i tego obawiam się najbardziej. Dodatkowo zła struktura alokacji aktywów (niska dywersyfikacja – duże ryzyko) nie stawia ustawy w pozytywnym świetle.

Ustawodawca znalazł dodatkowy popyt na polskie obligacje oraz na poruszenie rynku akcji. Kierował się dobrem swoim, a nie emerytów. Gdyby było inaczej, to mielibyśmy zupełnie inne limity inwestycyjne. Dodatkowo, tak jak już nieraz wspominałem – ustawy są po to, aby je zmieniać.

Być może PPK jest dobrym, krótkoterminowym rozwiązaniem. Jednak nie ulega wątpliwości, że od początku naszej edukacji powinniśmy zostać nauczeni, jak wydawać oraz oszczędzać pieniądze, a nie jak płacić podatki lub też składki na ZUS/PPK.

Czy sam przystąpię do programu? Raczej nie, ponieważ wolę samemu mieć pieczę nad alokacją aktywów i mieć pewność, że z dnia na noc rządzący nie pozbędą mnie planu emerytalnego. Powierzenie swojego życia emerytalnego ZUS-owi lub też PPK obarczone jest zbyt dużym ryzykiem.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here